NHẬT BẢN SIẾT CHẶT VISA KỸ SƯ NHẬT TỪ THÁNG 4/2026: NGƯỜI LAO ĐỘNG VIỆT CẦN CHUẨN BỊ GÌ?

Nhật Bản siết visa kỹ sư từ tháng 4/2026 có đúng không?

Thông tin “Nhật Bản siết visa kỹ sư từ tháng 4/2026” đang nhận được nhiều sự quan tâm từ người lao động, sinh viên và các kỹ sư có kế hoạch sang Nhật làm việc.

Theo thông báo của Cơ quan Dịch vụ Xuất nhập cảnh Nhật Bản, ngày 15/4/2026, cơ quan này đã sửa đổi một phần hướng dẫn liên quan đến tư cách lưu trú “Kỹ thuật – Tri thức nhân văn – Nghiệp vụ quốc tế”

Thông báo chính thức trên website Cục Quản lý Xuất nhập cảnh Nhật Bản

Vì sao Nhật Bản kiểm tra visa kỹ sư chặt hơn?

Visa Kỹ thuật – Tri thức nhân văn – Nghiệp vụ quốc tế được thiết kế cho người nước ngoài làm những công việc đòi hỏi kiến thức chuyên môn, kỹ thuật hoặc tư duy dựa trên nền tảng văn hóa nước ngoài.

Các vị trí thường thuộc diện này gồm:

Kỹ sư cơ khí, điện, điện tử và ô tô
Kỹ sư công nghệ thông tin
Kỹ sư xây dựng, thiết kế và giám sát công trình
Nhân viên kế toán, kinh doanh và xuất nhập khẩu
Biên dịch, phiên dịch và nghiệp vụ quốc tế
Thiết kế sản phẩm, thiết kế thời trang
Một số công việc tại khách sạn, doanh nghiệp dịch vụ nếu đáp ứng tính chuyên môn

Việc cập nhật hướng dẫn nhằm hạn chế tình trạng doanh nghiệp tuyển người bằng visa chuyên môn nhưng sau đó bố trí họ làm công việc phổ thông, không liên quan đến bằng cấp hoặc kinh nghiệm đã khai trong hồ sơ.

Những điểm đáng chú ý từ ngày 15/4/2026

1. Công việc phải thực sự mang tính chuyên môn

Công việc của người lao động phải phù hợp với phạm vi của visa Kỹ thuật – Tri thức nhân văn – Nghiệp vụ quốc tế.

Cơ quan xét duyệt có thể xem xét:

Nội dung công việc hằng ngày
Tỷ lệ công việc chuyên môn và công việc phổ thông
Ngành học hoặc kinh nghiệm của ứng viên
Vị trí làm việc thực tế
Hợp đồng lao động và bản mô tả công việc
Cơ cấu hoạt động của doanh nghiệp tiếp nhận

Ví dụ, một người được tuyển với chức danh kỹ sư cơ khí nhưng phần lớn thời gian chỉ làm công việc đóng gói, phân loại hoặc vận chuyển hàng hóa có thể gặp khó khăn khi xin mới hoặc gia hạn tư cách lưu trú.

2. Bằng cấp, chuyên ngành và công việc phải có sự liên quan

Đối với nhóm công việc kỹ thuật và tri thức nhân văn, người lao động thường phải chứng minh được nền tảng học vấn hoặc kinh nghiệm phù hợp.

Hồ sơ cần thể hiện rõ:

Tên trường và chuyên ngành đào tạo
Bảng điểm
Nội dung các môn đã học
Bằng tốt nghiệp
Chứng nhận kinh nghiệm làm việc nếu sử dụng kinh nghiệm để xét điều kiện
Sự liên quan giữa chuyên ngành và công việc tại Nhật

Việc chỉ có bằng cao đẳng hoặc đại học chưa đồng nghĩa chắc chắn được cấp visa. Cơ quan xuất nhập cảnh còn xem xét công việc thực tế có phù hợp với trình độ chuyên môn hay không.

3. Một số công việc sử dụng ngôn ngữ có thể phải chứng minh năng lực tiếng Nhật

Ngày 15/4/2026, Cơ quan Dịch vụ Xuất nhập cảnh Nhật Bản công bố thêm phụ lục làm rõ các công việc đối nhân sử dụng năng lực ngôn ngữ, chẳng hạn một số vị trí biên dịch, phiên dịch, bán hàng hoặc hỗ trợ khách hàng.

Đối với các vị trí này, hồ sơ có thể được yêu cầu thể hiện rõ:

Người lao động sử dụng ngôn ngữ nào trong công việc
Trình độ tiếng Nhật thực tế
Chứng chỉ tiếng Nhật hoặc tài liệu chứng minh năng lực
Nội dung giao tiếp với khách hàng
Lý do công việc cần tư duy hoặc cảm thụ dựa trên văn hóa nước ngoài

Điều này không đồng nghĩa mọi kỹ sư cơ khí, xây dựng hoặc công nghệ thông tin đều bắt buộc phải có JLPT N2. Yêu cầu sẽ phụ thuộc vào nội dung công việc cụ thể.

4. Doanh nghiệp tiếp nhận phải cung cấp hồ sơ rõ ràng hơn

Không chỉ người lao động, doanh nghiệp tuyển dụng cũng có thể bị kiểm tra kỹ hơn về:

Tình trạng hoạt động thực tế
Doanh thu và khả năng trả lương
Bảo hiểm, thuế và nghĩa vụ pháp lý
Cơ cấu nhân sự
Địa điểm làm việc
Nội dung công việc giao cho người nước ngoài
Quan hệ giữa công ty tuyển dụng và nơi người lao động trực tiếp làm việc

Đặc biệt, những trường hợp làm việc theo hình thức phái cử, làm tại công ty khách hàng hoặc có nhiều đơn vị trung gian cần chuẩn bị hồ sơ minh bạch hơn.

5. Gia hạn và chuyển việc cũng có thể bị kiểm tra lại

Người đang có visa kỹ sư không nên cho rằng chỉ cần được cấp visa lần đầu là có thể làm bất kỳ công việc nào.

Khi gia hạn hoặc chuyển công ty, cơ quan xuất nhập cảnh có thể kiểm tra:

Công việc mới có thuộc phạm vi visa hay không
Thu nhập có tương xứng với người Nhật làm công việc tương đương không
Người lao động có đóng thuế và bảo hiểm đầy đủ không
Có thông báo thay đổi cơ quan làm việc đúng thời hạn không
Quá trình làm việc trước đó có đúng nội dung đã đăng ký không

Số người đang giữ visa kỹ sư tại Nhật tiếp tục tăng

Theo số liệu của Cơ quan Dịch vụ Xuất nhập cảnh Nhật Bản, đến cuối năm 2025, Nhật Bản có 475.790 người lưu trú theo diện Kỹ thuật – Tri thức nhân văn – Nghiệp vụ quốc tế.

Con số này tăng 57.084 người so với một năm trước và trở thành một trong những nhóm tư cách lưu trú có số lượng lớn nhất tại Nhật Bản.

Trước đó, vào cuối tháng 6/2025, số người thuộc nhóm visa này là 458.109 người, tăng 39.403 người so với kỳ thống kê trước.

Các số liệu cho thấy Nhật Bản vẫn tiếp nhận lao động có trình độ chuyên môn. Tuy nhiên, khi số người tham gia ngày càng lớn, việc kiểm tra chất lượng hồ sơ, tính chuyên môn của công việc và trách nhiệm của doanh nghiệp cũng được chú trọng hơn.

Những ai có nguy cơ bị ảnh hưởng nhiều nhất?

Nhóm có thể gặp khó khăn khi xin hoặc gia hạn visa gồm:

Ứng viên có chuyên ngành học không liên quan đến công việc
Hồ sơ kinh nghiệm không rõ ràng hoặc khó xác minh
Người được tuyển dưới danh nghĩa kỹ sư nhưng thực tế làm việc phổ thông
Công việc không có bản mô tả cụ thể
Người làm tại một địa điểm khác với hồ sơ đã khai
Công ty tiếp nhận hoạt động không ổn định hoặc chậm đóng thuế, bảo hiểm
Ứng viên làm phiên dịch, bán hàng hoặc chăm sóc khách hàng nhưng không chứng minh được năng lực ngôn ngữ
Người chuyển việc nhưng không thực hiện đúng thủ tục thông báo

Người chuẩn bị đi kỹ sư Nhật Bản cần làm gì?

Kiểm tra sự phù hợp giữa bằng cấp và công việc

Ứng viên cần đối chiếu chuyên ngành đã học với nội dung công việc tại Nhật. Không nên chỉ quan tâm đến tên chức danh “kỹ sư” trên thông báo tuyển dụng.

Yêu cầu bản mô tả công việc rõ ràng

Bản mô tả nên thể hiện:

Nhiệm vụ chính
Bộ phận làm việc
Địa điểm làm việc
Công cụ, máy móc hoặc phần mềm sử dụng
Tỷ lệ công việc chuyên môn
Lộ trình đào tạo sau khi nhập cảnh

Chuẩn bị hồ sơ học vấn đầy đủ

Ngoài bằng tốt nghiệp và bảng điểm, ứng viên nên chuẩn bị thêm:

Giấy xác nhận tốt nghiệp
Mô tả chương trình đào tạo
Chứng chỉ nghề nghiệp
Chứng nhận thực tập
Giấy xác nhận kinh nghiệm
Bản giải trình sự liên quan giữa chuyên ngành và công việc

Học tiếng Nhật nghiêm túc

Dù không phải mọi vị trí đều bắt buộc N2, tiếng Nhật vẫn ảnh hưởng trực tiếp đến phỏng vấn, tiếp nhận công việc, an toàn lao động, khả năng gia hạn và cơ hội phát triển lâu dài.

Người lao động nên đặt mục tiêu tối thiểu N4–N3 tùy ngành và tiếp tục nâng cao năng lực sau khi sang Nhật.

Không sử dụng hồ sơ kinh nghiệm không đúng sự thật

Việc khai sai kinh nghiệm, làm giả xác nhận công tác hoặc mô tả công việc không đúng thực tế có thể dẫn đến:

Bị yêu cầu bổ sung hồ sơ
Kéo dài thời gian xét duyệt
Bị từ chối cấp tư cách lưu trú
Gặp khó khăn khi gia hạn
Ảnh hưởng đến doanh nghiệp và đơn vị hỗ trợ hồ sơ

Nhật Bản có còn là thị trường tốt cho kỹ sư Việt Nam?

Câu trả lời là có, đặc biệt trong các ngành:

Cơ khí và ô tô
Điện – điện tử
Công nghệ thông tin
Xây dựng
Thiết kế kỹ thuật
Tự động hóa
Bán dẫn
Quản lý sản xuất

Nhật Bản không đóng cửa với kỹ sư nước ngoài. Việc cập nhật từ tháng 4/2026 cho thấy thị trường đang chuyển theo hướng tuyển đúng người, đúng chuyên môn và đúng vị trí hơn.

Đối với ứng viên có bằng cấp phù hợp, hồ sơ minh bạch, năng lực tiếng Nhật tốt và được doanh nghiệp uy tín tiếp nhận, cơ hội sang Nhật làm việc vẫn rất rộng mở.